Yapay zekayla araştırma yapın ve kaynakları kontrol edin

Neler öğreneceksiniz

• Kaynak arayan yapay zeka araçlarıyla bellekten yanıt verenler arasındaki fark
• İzlenebilir kaynak gösteriminin ne olduğu ve neden önemli olduğu
• Bir kaynağın, yapay zekanın iddia ettiği şeyi gerçekten söyleyip söylemediğini nasıl kontrol edeceğiniz
• Araştırmada birincil kaynakların ve tarihlerin neden önemli olduğu

Fikir

Bazı yapay zeka araçları web'de veya belgelerinizde arama yapabilir ve bilgiyi nerede bulduklarını gösteren bağlantılar verebilir. Diğerleri yalnızca eğitim sırasında öğrendikleri kalıplardan yanıt verir; bu eğitim de bir bilgi kesim tarihinde durur, yani modelin sonrasına dair hiçbir bilgisi olmayan tarihte. Arama yapamayan genel bir asistan, düpedüz bilmediği yakın tarihli olaylar hakkında emin konuşabilir. Kullandığınız aracın arama mı yaptığını, yoksa bellekten mi yanıt verdiğini öğrenin. Emin değilseniz yanıtta bağlantı arayın ve araca doğrudan sorun.

İzlenebilir kaynak gösterimi, sizi gerçek bir kaynağa götüren bir gösterimdir: bir bağlantı, bir başlık, bir yazar veya kuruluş ve mümkünse bir sayfa ya da bölüm. “Araştırmalar gösteriyor ki” bir kaynak gösterimi değildir. Gerçek gibi görünen bir bağlantı bile kanıt değildir. Yapay zeka bir halüsinasyon, yani yanlış ama kendinden emin bir çıktı üretebilir; buna uydurma başlıklar, yanlış yazarlar ve var olmayan ya da başka bir şey söyleyen sayfalara giden bağlantılar da dahildir.

Bu yüzden güvenmeyi planladığınız her kaynağı açın ve yapay zekanın kullandığı kısmı okuyun. Kendinize sorun: bu sayfa gerçekten bunu, bu şekilde mi söylüyor? Özetler çoğu zaman “bazı durumlarda” veya “yalnızca bir bölgede” gibi koşulları atlar.

Birincil kaynakları tercih edin: yasanın aslı, resmi istatistik sayfası, kuruluşun kendi duyurusu, yayımlanmış makale. Bir çalışma hakkındaki haber veya blog yazısı ikincil kaynaktır ve ayrıntıları yanlış aktarabilir. Son olarak her kaynağın tarihini not edin. Kurallar, fiyatlar ve bilgiler değişir; eski bir sayfa kendi zamanı için doğru, bugün için yanlış olabilir. Kontrol etme hakkında daha fazlası için bkz. Yapay zekanın söylediklerini nasıl kontrol edersiniz.

Örnek

Sam, kendi ülkesinde işverenlerin evden çalışma masraflarını karşılamasına ilişkin kurallar hakkında kısa bir bilgi notu yazıyor. Kaynaklarını gösteren bir araç kullanıyor:

[Ülke] için geçerli olan, işverenlerin evden çalışma masraflarını karşılamasına ilişkin güncel kurallar neler?
Her iddia için kaynağın başlığını, bağlantısını ve tarihini ver.
Kaynak bulamadığın her şeyi işaretle.

Yanıt, bağlantılarıyla birlikte dört iddia listeliyor. Sam her birini açıyor. İkisi resmi devlet sayfasına gidiyor ve aracın söyledikleriyle uyuşuyor. Biri üç yıl önceki bir haber makalesine gidiyor, bu yüzden Sam resmi sitede güncel sürümü arıyor. Dördüncü bağlantı, iddiadan hiç söz etmeyen bir sayfa açıyor; Sam o iddiayı çıkarıyor. Son notlarında yalnızca kendisinin doğruladığı bilgiler kalıyor, her noktanın yanında kaynağı ve tarihiyle.

Şimdi pratik yapın

1. Önemsediğiniz, bilgiye dayalı bir soru seçin; örneğin okulunuzdaki bir kural veya kamuya açık bir yönerge.
2. Soruyu herhangi bir yapay zeka aracına sorun ve her iddia için kaynak başlığı, bağlantı ve tarih isteyin.
3. Her bağlantıyı açın. Her biri için “uyuşuyor”, “uyuşmuyor” veya “açılamadı” yazın.
4. Önemli olan her iddia için birincil kaynağı kendiniz bulun.
5. Tuttuğunuz her kaynağın yanına tarihini yazın.

Sonunda, her biri kendi açtığınız bir kaynağa ve bir tarihe dayanan kısa bir iddia listeniz olmalı.

Bu şablonu kopyalayın

Araştırma sorusu: [sorunuz]
Neden ihtiyacım var: [örneğin bir okul raporu veya iş için bir bilgi notu]
Yer ve zaman: [ülke veya bölge ve bilginin ne kadar güncel olması gerektiği]

Her iddia için:
- kaynağın başlığını, yazarını veya kuruluşunu, bağlantısını ve yayın tarihini ver
- birincil kaynak mı (resmi veya özgün) yoksa ikincil kaynak mı olduğunu söyle
- kaynaktan iddiayı destekleyen cümleyi aynen alıntıla

Kaynağı olan iddiaları kendi çıkarımlarından ayrı tut.
Emin olmadığın veya kaynak bulamadığın her şeyi işaretle.

Yapay zekadan emin olmadığı yerleri belirtmesini istemek, yanıtını doğru yapmaz. Önemli kısımları kontrol etmeye devam edin.

Sonucu kontrol edin

• Her bağlantı açılıyor mu ve yapay zekanın adını verdiği kaynağa mı gidiyor?
• Kaynak, koşullar dahil, yapay zekanın iddia ettiği şeyi gerçekten söylüyor mu?
• Alıntılanan cümle gerçekten sayfada var mı?
• Kaynak birincil mi, yoksa arkasındaki birincil kaynağı bulabiliyor musunuz?
• Tarih, sorunuz için yeterince yeni mi?
• Kaynağı olmayan iddialar açıkça işaretlenmiş mi, kontrol edilenlerle karışmamış mı?

Sık yapılan hatalar

• Bir bağlantıyı kanıt saymak. Bir bağlantı gerçek olup yine de iddiayı desteklemeyebilir. Açın ve ilgili kısmı okuyun.
• Arama yapamayan bir araca yakın tarihli olayları sormak. Eski bilgilerden yanıt verebilir. Kaynaklarını gösteren bir araç kullanın veya güncel bir resmi sayfayı kendiniz kontrol edin.
• İkincil kaynaklara dayanmak. Bir çalışmanın özeti onu yanlış aktarabilir. Konu önemliyse aslına gidin.
• Tarihleri göz ardı etmek. Eski bir sayfa, o zamandan beri değişmiş kuralları anlatıyor olabilir. Her kaynağın yanına tarihini yazın.
• Gizli belgeleri bir araştırma aracına yapıştırmak. Yazdığınız veya yüklediğiniz şeyler genellikle aracın sağlayıcısına gönderilir. Kuruluşunuz izin vermedikçe özel verileri, şirket verilerini veya başkalarının verilerini dışarıda tutun.