Nghiên cứu với AI và kiểm tra trích dẫn

Bạn sẽ học được gì

• Sự khác biệt giữa các công cụ AI tìm kiếm nguồn và các công cụ trả lời từ trí nhớ
• Trích dẫn kiểm tra được là gì, và vì sao nó quan trọng
• Cách kiểm tra xem một nguồn có thật sự nói đúng điều AI khẳng định không
• Vì sao nguồn chính gốc và ngày tháng quan trọng trong nghiên cứu

Ý tưởng

Một số công cụ AI có thể tìm kiếm trên web hoặc trong tài liệu của bạn và hiển thị đường link đến nơi chúng tìm thấy thông tin. Những công cụ khác chỉ trả lời dựa trên các khuôn mẫu học được trong quá trình huấn luyện, vốn dừng lại ở một mốc giới hạn kiến thức, tức ngày mà sau đó mô hình không có thông tin. Một trợ lý đa năng không có tìm kiếm có thể nghe rất chắc chắn về những sự kiện gần đây mà nó đơn giản là không biết. Hãy tìm hiểu xem công cụ bạn dùng đang tìm kiếm hay đang trả lời từ trí nhớ. Nếu bạn không chắc, hãy tìm đường link trong câu trả lời và hỏi thẳng công cụ.

Trích dẫn kiểm tra được là trích dẫn mà bạn có thể lần theo đến một nguồn có thật: một đường link, một tiêu đề, một tác giả hoặc tổ chức, và lý tưởng là một trang hoặc một mục. “Các nghiên cứu cho thấy” không phải là trích dẫn. Ngay cả một đường link trông như thật cũng không phải là bằng chứng. AI có thể tạo ra ảo giác, tức đầu ra tự tin nhưng sai, và điều đó bao gồm cả tiêu đề bịa đặt, tác giả sai, và đường link đến những trang không tồn tại hoặc nói một điều khác.

Vì vậy hãy mở mọi nguồn bạn định dựa vào và đọc phần mà AI đang dùng. Hãy tự hỏi: trang này có thật sự nói điều đó, theo cách đó không? Các bản tóm tắt thường bỏ mất những điều kiện như “trong một số trường hợp” hoặc “chỉ ở một khu vực”.

Hãy ưu tiên nguồn chính gốc: văn bản luật gốc, trang thống kê chính thức, thông báo của chính tổ chức đó, bài báo khoa học đã công bố. Một bản tin hoặc bài blog viết về một nghiên cứu là nguồn thứ cấp và có thể sai chi tiết. Cuối cùng, hãy ghi lại ngày của mọi nguồn. Quy định, giá cả và dữ kiện thay đổi, và một trang cũ có thể đúng vào thời điểm của nó nhưng sai ở hiện tại. Để biết thêm về cách kiểm tra, xem bài Cách kiểm tra những gì AI nói với bạn.

Ví dụ

Sam đang viết một bản tóm lược ngắn về các quy định đối với việc người sử dụng lao động chi trả chi phí làm việc tại nhà ở nước anh. Anh dùng một công cụ có hiển thị nguồn:

Quy định hiện hành về việc người sử dụng lao động chi trả chi phí làm việc tại nhà ở [quốc gia] là gì?
Với mỗi khẳng định, hãy ghi tiêu đề nguồn, đường link và ngày của nguồn.
Đánh dấu mọi điều mà bạn không tìm được nguồn.

Câu trả lời liệt kê bốn khẳng định kèm đường link. Sam mở từng link. Hai link dẫn đến trang chính thức của chính phủ và khớp với điều công cụ nói. Một link dẫn đến một bài báo từ ba năm trước, nên anh tìm trên trang chính thức để có phiên bản hiện hành. Link thứ tư mở ra một trang hoàn toàn không nhắc đến khẳng định đó, nên anh bỏ khẳng định ấy. Ghi chú cuối cùng của anh chỉ giữ những gì anh đã tự xác nhận, với nguồn và ngày của nguồn bên cạnh mỗi ý.

Thực hành ngay

1. Chọn một câu hỏi về dữ kiện mà bạn quan tâm, ví dụ một quy định ở trường của bạn hoặc một hướng dẫn công khai.
2. Hỏi bất kỳ công cụ AI nào câu hỏi đó, và yêu cầu tiêu đề nguồn, đường link và ngày cho mỗi khẳng định.
3. Mở mọi đường link. Với mỗi link, ghi “khớp”, “không khớp” hoặc “không mở được”.
4. Với khẳng định nào quan trọng, hãy tự tìm nguồn chính gốc.
5. Ghi ngày bên cạnh mỗi nguồn bạn giữ lại.

Cuối cùng, bạn sẽ có một danh sách ngắn các khẳng định, mỗi khẳng định có một nguồn bạn đã tự mở và một ngày.

Sao chép mẫu này

Câu hỏi nghiên cứu: [câu hỏi của bạn]
Vì sao tôi cần: [ví dụ, một bài báo cáo ở trường hoặc một bản tóm lược công việc]
Địa điểm và thời gian: [quốc gia hoặc khu vực, và thông tin cần mới đến mức nào]

Với mỗi khẳng định:
- ghi tiêu đề nguồn, tác giả hoặc tổ chức, đường link và ngày xuất bản
- cho biết đó là nguồn chính gốc (chính thức hoặc bản gốc) hay nguồn thứ cấp
- trích nguyên văn câu trong nguồn ủng hộ khẳng định đó

Tách riêng các khẳng định có nguồn khỏi những suy luận của chính bạn.
Đánh dấu mọi điều bạn không chắc chắn hoặc không tìm được nguồn.

Yêu cầu AI nêu chỗ nó không chắc chắn không làm cho câu trả lời của nó đúng. Hãy tiếp tục kiểm tra những phần quan trọng.

Kiểm tra kết quả

• Mọi đường link có mở được không, và có dẫn đến đúng nguồn mà AI nêu tên không?
• Nguồn có thật sự nói điều AI khẳng định, kể cả mọi điều kiện kèm theo không?
• Câu được trích dẫn có thật sự nằm trên trang đó không?
• Nguồn đó có phải nguồn chính gốc không, hay bạn có thể tìm ra nguồn chính gốc đằng sau nó?
• Ngày của nguồn có đủ mới cho câu hỏi của bạn không?
• Các khẳng định không có nguồn có được đánh dấu rõ, không lẫn với những khẳng định đã kiểm tra không?

Lỗi thường gặp

• Coi một đường link là bằng chứng. Một đường link có thể có thật mà vẫn không ủng hộ khẳng định. Hãy mở nó và đọc phần liên quan.
• Hỏi một công cụ không có tìm kiếm về các sự kiện gần đây. Nó có thể trả lời từ thông tin cũ. Hãy dùng một công cụ có hiển thị nguồn, hoặc tự kiểm tra một trang chính thức hiện hành.
• Dựa vào nguồn thứ cấp. Một bản tóm tắt về một nghiên cứu có thể hiểu sai nó. Hãy tìm đến bản gốc khi điểm đó quan trọng.
• Bỏ qua ngày tháng. Một trang cũ có thể mô tả những quy định đã thay đổi từ đó đến nay. Hãy ghi ngày bên cạnh mỗi nguồn.
• Dán tài liệu mật vào một công cụ nghiên cứu. Những gì bạn gõ hoặc tải lên thường được gửi đến nhà cung cấp công cụ. Đừng đưa dữ liệu riêng tư, dữ liệu công ty hoặc dữ liệu của người khác vào, trừ khi tổ chức của bạn cho phép.